Wydawca treści Wydawca treści

Hodowla lasu

Hodowla lasu to podstawowa nauka leśna, określająca zasady postępowania mającego na celu prawidłowe kierowanie procesami lasotwórczymi zgodnie z produkcyjnymi i pozaprodukcyjnymi zadaniami gospodarstwa leśnego. Hodowla lasu obejmuje reguły, metody i techniki odnawiania i pielęgnowania lasu, jak również zalesiania powierzchni nieleśnych, opiera się na szerokich podstawach przyrodniczych, w tym na podstawach ekologicznych.

„Przyroda jest nieskończoną dziedziną, której środek leży wszędzie, a zakres nigdzie".

Każdy drzewostan od chwili powstania do starości przechodzi cały szereg zmian określanych jako cykl życiowy drzewostanu. W ramach cyklu wyróżnia się umownie okresy   i fazy wzrostu i rozwoju.

Cykl zapoczątkowuje okres młodociany, w którym wyróżniamy fazy: uprawy (młode pokolenie drzew pochodzące z sadzenia, siewu lub odnowienia naturalnego), podrostu (młode drzewka wzrastające w warstwie krzewów, pod okapem drzewostanu) lub młodnika (drzewka wzrastające na otwartej przestrzeni, wyższe od podrostu, przechodzące naturalny proces oczyszczania pni) oraz tyczkowiny (czyli wyrośniętego młodnika).

W okresie dojrzewania wyróżniamy fazę żerdziowiny (w której drzewa osiągają wymiary typowe dla żerdzi), drągowiny (gdzie drzewa osiągają wymiary odpowiadające słupom teletechnicznym) i drzewostanu cienkiego (bliskorębnego), który prowadzi do kulminacji przyrostu wysokości oraz  kwitnienia i owocowania drzew.

Kolejnym okresem w cyklu życiowym drzewostanu jest drzewostan dojrzały (rębny), w którym po osiągnięciu odpowiedniego wieku i wymiarów, może nastąpić pozyskanie drewna (co prowadzi w konsekwencji do odnowienia lasu).

Po okresie dojrzałości następuje ostatni etap życia drzewostanu i stopniowego naturalnego obumierania, czyli okres starości (przeszłorębny).

Wymienione fazy z wiekiem przechodzą stopniowo, nieuchwytnie jedna w drugą,                            w zależności od wielu czynników- wrodzonych cech poszczególnych gatunków, siedliska, sposobu powstania czy ingerencji człowieka (zabiegów pielęgnacyjnych).

Hodowla lasu jest dziedziną łączącą wiele zagadnień, począwszy od przygotowania gleby i melioracji, poprzez wyprodukowanie materiału sadzeniowego na szkółkach leśnych i odnowienie lasu (lub zalesienie gruntów nieleśnych), po zabiegi pielęgnacyjne- różne, w zależności od fazy rozwojowej drzewostanu. Hodowla lasu jest ściśle związana z innymi działami gospodarki leśnej np. ochroną lasu, która dostarcza wskazówek dotyczących wzmożenia naturalnej odporności lasu i poprawy jego stanu zdrowotnego; ochroną przyrody- poprzez racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi; urządzaniem lasu, które na podstawie analizy warunków produkcji, określa właściwy kierunek postępowania.  Hodowla lasu wychodzi naprzeciw użytkowaniu dobierając takie metody pielęgnacji, aby umożliwić w przyszłości racjonalne wykorzystanie surowca. Hodowla lasu łączy elementy różnych nauk przyrodniczych np. botaniki, klimatologii, gleboznawstwa, inżynierii leśnej.

Prace hodowlane mają na celu stworzenie drzewostanów stabilnych, odpornych na zagrożenia, dobrych jakościowo i trwałych.

Zakres prac hodowlanych określa Plan Urządzenia Lasu, opracowywany na 10 lat.

W Nadleśnictwie Zawadzkie dominują siedliska borowe (ok. 80% pow. leśnej), gatunkiem panującym jest zdecydowanie sosna zwyczajna, której drzewostany zajmują ok. 80% powierzchni leśnej. Całość nadleśnictwa została zaliczona do II strefy uszkodzeń przemysłowych. Nadleśnictwo Zawadzkie odnawia średniorocznie ok. 200 ha lasów, z czego ok. 10 % stanowią odnowienia naturalne (sosny i brzozy). Nadleśnictwo wykorzystuje głównie sadzonki pochodzące z własnych szkółek. Równolegle do prowadzonych nasadzeń, stosuje się ręczny siew sosny na uprawach. Przygotowanie gleby dostosowuje się do warunków siedliskowych (orka, orka ze spulchnieniem, frez leśny, rabatowałki).  W zależności od potrzeb wykonuje się również ręczne przygotowanie gleby. Zabiegi pielęgnacyjne (koszenia, czyszczenia wczesne i późne, trzebieże) dostosowuje się do potrzeb na gruncie. Średniorocznie nadleśnictwo realizuje ok. 300 ha pielęgnacji gleby, 130 ha czyszczeń wczesnych, 250 ha czyszczeń późnych i 1200 ha trzebieży.

Odnowione gniazdo dębowe ( rębnia IIIa) - fot. T.Gomułka

Przykład odnowienia powierzchni po rębni  IIIa - buk na gniazdach,sosna między gniazdami  ( fot. T.Gomułka)

Przykład odnowienia powierzchni po rębni IIIa - sosna między gniazdami ( fot. T. Gomułka)